فهرست مطالب

خوشنویسی و کتاب آرایی در ایران

سخن ناشر

سخن نخست

فصل اول : ابزار و مواد خوشنويسي

قلم نئين (ني ـ کلک)

قلم چوبي (پارويي)

قلم جاوه

قلم فلزي

قلم شيميايي

تراش قلم

قطّ زدن

قطّ زن (مِقَطّ)

قلم‌تراش

سنگ‌تيز‌کن قلم‌تراش

قلمدان

کاغذ

دَوات

ابزار بهم‌زدن ليقه و مرکّب (مِلواق)

قاشق مخصوص آب‌ريختن در دوات

زيردستي

خاک‌بيز (الک کوچک)

پارچه‌ي ابريشيمي دورو

مسطر

فصل دوم : مرکّب

دوده

تهيه‌ي دوده

مازو

زاج

صمغ (شيره گياه)

روش تهيه مرکّب سياه (مشکي)

مرکّب گردو (قهوه‌اي‌)

مرکّب‌هاي رنگي

تاريخ پيدايش و اختراع مرکّب

مرکّب‌هاي کربني

مرکّب‌هاي حاصل از مواد فلزي

فصل سوم : قلمدان

تعريف و جايگاه قلمدان

دسته‌بندي قلمدان

ساخت قلمدان

مراحل ساخت قلمدان

قلمدان‌سازان معروف

قلمدان‌نگاران معروف

فصل چهارم : کاغذ

تعريف کاغذ

واژه کاغذ

تاريخچه کاغذ

لوح‌هاي گلي

پوست حيوانات

پاپيروس

پوست، چوب و برگ درختان

نخستين کاغذ

کاغذسازي در ايران

نوآوري ايرانيان در کاغذسازي

کاغذ در اروپا

الياف کاغذ

کاغذشناسي

انواع کاغذ

کاغذ خوب از نگاه خوش‌نويسان

ساخت کاغذهاي دست‌ساز

اندازه‌هاي کاغذهاي قديم

اندازه‌هاي استاندارد و امروزي کاغذ

وزن کاغذ

فصل پنجم : کاغذهاي الوان

مواد رنگزا

دندانه (ثبات رنگ)

رنگدانه

مواد رنگزاي طبيعي در رنگ‌کردن کاغذ

زرافشان

انواع زرافشان

کاغذ الوان گلدار

کاغذ معطر

فصل ششم :کاغذهاي ابر و باد (ابري)

تعريف

تاريخچه کاغذهاي ابري

انواع کاغذهاي ابري

روش ساخت کاغذ ابري

روش ساخت ابري زرافشان

کاربرد کاغذ ابري در کتاب‌آرايي تمدن ايران

فصل هفتم: کاغذهاي آهارمُهره

تاريخچه

نقش آهارمُهره در کاغذ

آهار

مُهره

تخته مُهره

مُهره زدن (مُهره کشيدن)

آهارمُهره زدن کاغذ در ايران

روش آهار مهره زدن در ترکيه

فصل نهم: قطع و اندازه کتاب

قطع سلطاني (تيموري)

قطع رحلي

قطع وزيري

قطع رقعي

قطع بازوبندي

قطع بغلي

قطع بياضي

قطع جيبي

قطع پالتويي

قطع جانمازي

قطع حمايلي

قطع خشتي

قطع نيم‌ربعي

قطع نيم‌ورقي

قطع طوماري

فصل نهم: قطاعي (کاغذبُري)

تعريف

تاريخچه

ابزارها و شيوه‌هاي قطاعي

کاربرد بريده‌هاي قطاعي

فصل دهم: روش به‌کاربردن ورق طلا

ابعاد ورق‌هاي طلا

روش‌هاي چسباندن ورق طلا

فصل يازدهم: همنشيني نقش و تذهيب در خوشنويسي

کتاب‌آرايي

نقش تذهيب و خوشنويسي در کتاب‌آرايي ايران

تاريخچه همنشيني تذهيب در خوشنويسي

لزوم ارتباط خوشنويس و مذهّب

جايگاه تذهيب در يک قطعه‌ي خوشنويسي

فصل دوازدهم: قطعه‌سازي

جدول و جدول‌کشي

تحرير

جدول محرّر

جدول سه تحرير

جدول دَوله (دَواله)

جدول مثني (دوگان)

جدول مرصّع

جدول زنجيره

تسمه‌اندازي

کمنداندازي

متن و حاشيه

وصّالي

مرقّع

فصل سيزدهم: جلدسازي

تعريف

پيشينه‌ي جلد

پيشينه تجليد در ايران

لبه برگردان (سرطبل)

انواع جلد از لحاظ جنس و ساختار

انواع جلد از لحاظ فن ساخت

فصل چهاردهم: اصول و قواعد خط و خوشنويسي

لزوم قواعد و اهميت آن

قاعده اصول

قاعده نسبت

قاعده ترکيب

کشيده‌ها (مدّات)

شيوه مرکّبات (مقطعات)

حرکات و ضوابط و حروف خفيفه و تزئينات و علايم

نشانه‌گذاري

قاعده کرسي (از دستگاه حسن وضع)

تعداد خط کرسي از نظر استادان متقدم

صفا و شأن

ضميمه‌هاي قواعد کلي

فصل پانزدهم: نگهداري، حفاظت و مرمّت اسناد و نسخ خطي

عوامل فرسايش و تخريب اسناد و نسخ خطي

عوامل محيطي

نور

رطوبت و حرارت

آلودگي‌ها و گرد و غبار هوا

قارچ‌ها وکپک‌ها

حشرات

جونده‌ها

عوامل انساني

حفظ و نگهداري

اصول مرمّت و بازسازي اسناد

تعريف مرمّت

توجه به اصالت سند

نحوه چکونگي بررسي سند مورد بازسازي

اولويت‌بندي در مرمّت اسناد و کتب

ضرورت‌هاي مرمّت اسناد

فصل شانزدهم: واژگان

واژگان خوش‌نويسي در نظام کتاب‌آرايي

آ - ی

کتابنامـه

نمـايـه‌ها

 

Tags: خوشنویسی کتاب آرایی قلمدان مرکب کاغذ ابر و باد

کتاب خوشنویسی و کتاب آرایی در ایران

نام کتاب: خوشنویسی و کتاب آرایی درایران

تالیف: غلامرضا راهپیما

ناشر: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی

Persian Artbook

نظر کاربران

  • ناصری

    باسلام و خسته نباشید. مطالب و تصاویر این کتاب واقعا فوق العاده است. جناب استاد در پناه حق همواره موفق و موید باشید
  • علی صباح مقدم

    دست مریزاد جناب استاد راهپیما. جای چنین کتاب فاخر و ارزشمندی در کتب دانشگاهی ما خالی بود.
  • 1
  • 2